Historia gminy Stegna

Istotnym czynnikiem wpływającym na zmiany warunków przyrodniczych na Mierzei i na Żuławach była działalność ludzi, których pierwsze ślady pochodzą z epoki kamienia. Niewykluczone, iż powodem zainteresowania był bursztyn.  Głównym zajęciem ludności było rybołówstwo, myślistwo morskie i hodowla świń.

Poza produkcją ozdób na potrzeby własne i własnej osady, bursztyn był przeznaczony także na wymianę. Handel wymienny, w którym istotną rolę odgrywał bursztyn, prowadzono z południem Europy.

W epoce brązu znaczna część terenu obecnej gminy Stegna okresowo lub stale znajdowała się pod wodą, z tego okresu nie zachowały się więc ślady pobytu ludzi. Podobnie wyglądała sytuacja w epoce żelaza.

W późniejszym czasie tereny Mierzei Wiślanej i Żuław zasiedlone były przez Prusów. Niewykluczone, iż to właśnie tam w 997 roku męczeńską śmierć poniósł biskup praski Wojciech.

W XIII wieku coraz większą rolę odgrywał Zakon Krzyżacki. W 1309 r. teren gminy Stegna został w całości sprzedany Krzyżakom.

Kilka nazw miejscowości w pobliżu Stegny należy do niemieckich nazw dzierżawczych, pochodzących od nazw osobowych założycieli i pierwszych właścicieli wsi.

Mapa z 1722 roku. Źródło: Barbara Klassa, Krzysztof Maciej Kowalski "Dzieje gminy Stegna".
Mapa z 1722 roku. Źródło: Barbara Klassa, Krzysztof Maciej Kowalski "Dzieje gminy Stegna".
Mapa z 1811 roku. Źródło: Barbara Klassa, Krzysztof Maciej Kowalski "Dzieje gminy Stegna".
Mapa z 1811 roku. Źródło: Barbara Klassa, Krzysztof Maciej Kowalski "Dzieje gminy Stegna".

  • Bärenwalde (dzisiejsza Niedźwiedzica), to nazwa wywodząca się od założyciela wsi Petera Bäre.
  • Nazwa Fürstenwerder (dzisiejsze Żuławki) związana jest z nazwami Fürst , czyli książę i werder, a więc Żuławą lub Żuławami.
  • Nazwa Mikoszewa - Nikloswald pochodzi od imienia Niklaus (Mikołaj).

W średniowieczu teren gminy Stegna był stale zagrożony przez powodzie. Dla ochrony rozwijającego się osadnictwa w XIV w. podjęto prace przy budowie zabezpieczeń - wałów.

W czasie wojny trzynastoletniej ziemie gminy Stegna stały się areną zmagań polsko-krzyżackich. W jej wyniku spalono wsie Przemysław i Jantar, a Żuławy zostały przyłączone do państwa polskiego.

W 1703 r. tereny Żuław ponownie stały się obszarem działań wojennych, tym razem w toku wielkiej wojny północnej (1700-1721).

Wiek XIX to dla Żuław okres dużych zmian. Zapoczątkowano je w rolnictwie. W 1835 r. wprowadzono uprawę buraka cukrowego. Wielkim impulsem dla rozwoju przemysłu spożywczego na Żuławach był rozwój kolei. W końcu XIX w. zbudowano także kolej wąskotorową. Sprzyjała ona rozwojowi turystyki.

Rozwój gospodarczy przerywały klęski, często nawiedzające Żuławy w XIX stuleciu. Obok powodujących wielkie zniszczenia materialne powodzi mieszkańców dziesiątkowąły choroby.

Najważniejszą XIX-wieczną inwestycją było podjęcie akcji przekopu Wisły.

Głównym zajęciem mieszkańców okolic Stegny było rolnictwo. Część mieszkańców  utrzymywała się jednak z innych źródeł - z turystyki czy też rybołówstwa. Ta ostatnia gałąź rozwinęła się zwłaszcza w Mikoszewie.

Dla odtworzenia osadnictwa w okolicy Stegny niezwykle istotne było przywrócenie komunikacji. W 1946 r. uruchomiono kolej wąskotorową łączącą Gdańsk ze Świbnem, a dalej z Nowym Dworm Gdańskim. Stacje kolejowe istniały w Stegnie, Jantarze i Mikoszewie. W dość niecodzienny sposób pociąg przeprawiał się przez Wisłę: w Świbnie na prom załadowywano tylko lokomotywę, pierwszy wagon i pasażerów. Wagony osobowe pozostawały na brzegu. Wcześniej, bo już w 1945 r. uruchomiono w Świbnie prom dla ruchu kołowego i pieszego. Jednak prom ten nie cieszył się dobrą opinią - w Wigilię 1945 r. zerwała się lina, a prom zniosło na Bałtyk, gdzie znaleziono go 27 grudnia. Pasażerowie przeżyli zdarzenie, ale wiele osób bało się później tej przeprawy.

Mimo problemów politycznych i braku odpowiednio wykształconych osadników stopniowo Żuławy zostały podniesione z powojennej ruiny. Rozwinęło się rolnictwo, wybudowano nowe szkoły w Stegnie, Junoszynie i Mikoszewie. W miejscowościach nadmorskich rozwinęła się także turystyka. Powstało kilkadziesiąt ośrodków wypoczynkowych i odpowiednie zaplecze gastronomiczne.

Źródło: Barbara Klassa, Krzysztof Maciej Kowalski "Dzieje gminy Stegna"

fot. Marta Hrycyna
fot. Marta Hrycyna
fot. Marta Hrycyna
fot. Marta Hrycyna
fot. Marta Hrycyna

Źródło: archiwum Marty Hrycyna

Comments: 20
  • #20

    Kamila (Saturday, 06 May 2017)

    Bardzo ciekawa stronka! Gratuluję :)

  • #19

    Paweł Miśkowicz (Tuesday, 14 June 2016 17:20)

    Bardzo ciekawa strona. Dzięki niej można sporo dowiedzieć się o gminie.

    Mam prośbę do autorów, ale także czytelników strony.
    Czy znają Państwo kogoś z Mikoszewa lub okolic, kto pamięta wojnę?

    Jadę z dziećmi na obóz od 26.06 i chciałbym spotkać się i porozmawiać z taką osobą na temat działań wojennych. Myślę, że dzieciom się to spodoba.

    Z góry dziękuję,

    Paweł

  • #18

    Agnieszka (Saturday, 22 November 2014 23:57)

    Dziewczęta nie tylko są utalentowane ale i skromne, nie pochwaliły się na swojej stronie o niesamowitym osiągnięciu. Zajęły pierwsze miejsce w województwie pomorskim w kategorii gimnazjum!

  • #17

    Aneta (Saturday, 04 October 2014 15:10)

    wpisalam w google zabytki turystykla gmina stegna wyskoczylo mi to. super prezentacja (stronka) jestem pelna azchwytu jak taki emłode osóbki mogą stworzyć cos takiego ?w te wakacje bylam w gminie stegna ale nie wiedzialam ze jest tu tyle rzeczy do zwiedzenia? kosciół mennonicki ? nigdy nie slyszalam, w tych okolicach taka przyroda, tak swiezo i czysto wy to wystawilyscie na konkurs tak? i jak ktore miejsce ? w nastepnym roku jade do tych waszych miejscowosci i zabieram sie za zwiedzanie kazdego tu wyzej podanego zabytku,itp, pozdrwaiam i gratuluje pomyslu ;)

  • #16

    lalal (Friday, 30 May 2014 16:34)

    są wyniki ? powiedzcie

  • #15

    anonim (Sunday, 09 March 2014 11:30)

    i jak są już wyniki konkursu? opowiadajcie. napiszcie tu. jestesmy wszyscy ciekawi.

  • #14

    Kuba (Friday, 28 February 2014 21:00)

    widac ze poswiecilyscie duzo czasu. stronka genialna, musicie wygrac !licze na to i trzymam kciuki.

  • #13

    Weronika (Monday, 17 February 2014 17:15)

    kolorystyka fajna.tło pasuje do tematu konkursu:] takie przyrodnicze ;] hihi

  • #12

    Patrycja (Tuesday, 11 February 2014 17:02)

    łał,łał,łał.nieźle to opracowałyście wszystko ;P dużo zdjęć,tekstu nie ma do czego sie przyczepic ;)

  • #11

    Julia (Friday, 17 January 2014 19:58)

    ekstra ekstra ekstra wygracie to ;) supcio stronka :P

  • #10

    mm (Friday, 17 January 2014 15:43)

    Fajnie,ze ktos sie za to wzial! Bardzo mi sie podoba...moglabybyc w jezyka...ale to jest do zrobienia.

  • #9

    123 (Sunday, 12 January 2014 19:43)

    mega strona internetowa najlepsza o gminie jaka w zyciu widizalem

  • #8

    Grzesiek (Sunday, 12 January 2014 19:42)

    jestescie mega zmagalyscie sie z nnia tyle ale wygracie na pewno strona profesjonalna piekna cudna i wogole podoba mi sie ze zdj wiekszosc wy robilyscie pisalyscie wszyko same :P

  • #7

    Oliwia (Sunday, 12 January 2014 19:32)

    zgadzam się z aga :) tyle wspomnień, tyle się działo , bardzo mi się podoba ten projekt .mam nadzieję ,że jakieś wyróżnienie chociaż dostaniecie :>

  • #6

    aga (Sunday, 12 January 2014 15:42)

    Świetny projekt i wykonanie. Dla mnie rewelacja i przyznam że przeglądając stronę wróciły wspomnienia. Pierwszy raz byłam w Stegnie w 2001 roku a potem w Jantarze w 2004 na obozie harcerskim - było cudownie, fantastycznie i do dziś wspominam szeroką plaże i piękne wydmy z sosnowym lasem. Myślę że powinnyście to jakoś wykorzystac do promocji waszej gminy. Pozdrawiam i życzę sukcesów :)

  • #5

    Natalia (Sunday, 12 January 2014 15:19)

    tyle informacji, tyle zdjęć aż dziwne,że dałyście rade.naprawdę super stronka ;)

  • #4

    Gabi (Saturday, 11 January 2014 22:22)

    super młodzieży !! wielki szacun

  • #3

    Anna (Saturday, 11 January 2014 18:52)

    Super. Bardzo interesująca strona. Naprawdę miło się ją czyta i ogląda :)

  • #2

    anonim (Friday, 10 January 2014 14:15)

    dzięki tej stronie przybliżyłam sb gminę Stegnę

  • #1

    Ania (Thursday, 09 January 2014 16:26)

    swietnie dziewczyny, fajne... widać że sie postarałyscie :D

monitoring pozycji